SIP Phone یا SIP Trunk؟ کدام چه کاربردی دارد؟

تفاوت سیپ فون و سیپ ترانک یکی از رایج‌ترین ابهامات مدیران شبکه، صاحبان کسب‌وکار و کارشناسان فناوری اطلاعات هنگام راه‌اندازی یا نوسازی زیرساخت‌های مخابراتی است. در بسیاری از جلسات کاری و تحلیل‌های تجاری، این دو واژه به عنوان گزینه‌هایی متضاد یا رقیب یکدیگر بیان می‌شوند؛ در حالی که چنین دیدگاهی از پایه نادرست است. سیپ فون ابزاری نهایی در لایه کاربر است که مکالمه صوتی را آغاز و مدیریت می‌کند، در حالی که سیپ ترانک ستون فقرات ارتباطی سازمان محسوب می‌شود و وظیفه دارد کل زیرساخت و جریان داده‌های صوتی را به جهان بیرون و ارائه‌دهندگان خطوط مخابراتی متصل کند.

عدم تفکیک درست میان این دو مفهوم، اغلب منجر به خریدهای سخت‌افزاری اشتباه، هدررفت بودجه تجهیز شبکه و کانفیگ نادرست خطوط ارتباطی می‌شود. برای رسیدن به بالاترین کیفیت پایداری صدا، انعطاف‌پذیری سازمانی و مدیریت هزینه‌ها در یک سیستم تلفنی VoIP، شناخت معماری، ساختار و نحوه عملکرد هر کدام از این اجزا الزامی است.

سیپ فون (SIP Phone) چیست؟

سیپ فون (Session Initiation Protocol Phone) نوع خاص و استانداردی از یک IP Phone یا تلفن تحت شبکه است که از پروتکل متن‌باز SIP برای ایجاد، نگه‌داری و خاتمه نشست‌های چندرسانه‌ای (اعم از صدا، تصویر و پیام) استفاده می‌کند. بر خلاف تلفن‌های آنالوگ قدیمی که به جفت‌سیم‌های مسی متصل می‌شدند و سیگنال‌های الکتریکی پیوسته را منتقل می‌کردند، یک سیپ فون موج صوتی کاربر را از طریق پردازنده‌های دیجیتال (DSP) نمونه‌برداری، فشرده‌سازی و کدگذاری کرده و در قالب بسته‌های دیتای دیجیتال از بستر شبکه عبور می‌دهد.

سیپ فون‌ها به صورت کلی در دو دسته‌بندی اصلی در محیط‌های کاری پیاده‌سازی می‌شوند:

• تلفن‌های سخت‌افزاری (Hardware SIP Phone): دستگاه‌های رومیزی یا بی‌سیم فیزیکی (مانند تلفن‌های تحت شبکه مبتنی بر فناوری DECT و Wi-Fi) هستند که مجهز به پورت شبکه RJ-45، فناوری انتقال برق روی شبکه (PoE)، صفحه‌نمایش‌های لمسی یا رنگی، پورت‌های اختصاصی هدست و کلیدهای قابل برنامه‌ریزی (BLF) جهت مشاهده وضعیت خطوط همکاران می‌باشند. این ابزارها عموماً برای میز منشی، اتاق مدیریت و کارشناسان ثابتی که نیازمند کیفیت سخت‌افزاری پایدار هستند مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• تلفن‌های نرم‌افزاری (Softphone): اپلیکیشن‌های نرم‌افزاری هستند که روی سیستم‌های عامل مختلف نظیر Windows، macOS، Linux، Android و iOS نصب می‌شوند. با کمک سافت‌فون‌ها، کامپیوتر یا موبایل هوشمند کارمند تنها با اتصال یک هدست به یک پایانه پیشرفته تلفنی تبدیل می‌شود. این شیوه به شدت برای نیروهای دورکار، کارشناسان مرکز تماس و شرکت‌هایی که در پی کاهش هزینه‌های خرید سخت‌افزار فیزیکی هستند، کارآمد و انعطاف‌پذیر است.

سیپ فون‌ها همچنین از کدک‌های صوتی پیشرفته مختلفی نظیر G.711، G.729 و کدک صوتی باکیفیت و داینامیک Opus پشتیبانی می‌کنند تا شفاف‌ترین صدای ممکن را حتی با وجود نوسانات پهنای باند ارائه دهند.

به بیان پایگاه معتبر ارتباطات ابری Nextiva:

یک سیپ فون، ابزار یا نرم‌افزاری نهایی (Endpoint) است که پروتکل SIP را برای تبدیل پیام‌های صوتی به بسته‌های داده در بستر اینترنت به کار می‌گیرد تا کاربر بتواند مکالمه را آغاز، مدیریت و قطع کند.

سیپ ترانک (SIP Trunk) چیست؟

سیپ ترانک لایه ارتباطی مجازی است که مرکز تلفن شرکت شما (چه مرکز تلفن سخت‌افزاری محلی مثل IP-PBXهای مبتنی بر استریسک یا سیسکو و چه سامانه‌های ابری Cloud PBX) را مستقیماً از طریق بستر شبکه IP به شبکه عمومی تلفن شهری (PSTN) و اپراتورهای مخابراتی متصل می‌کند.

کلمه ترانک (Trunk) از ادبیات مخابراتی سنتی می‌آید؛ جایی که یک کابل فیزیکی ضخیم چند زوج (مانند لینک‌های E1 یا PRI) از پست مخابراتی منطقه وارد ساختمان سازمان می‌شد تا هم‌زمان اجازه عبور چند تماس را بدهد. در سیپ ترانک، تمام آن سیم‌کشی‌ها، مبدل‌های گران‌قیمت سخت‌افزاری، کارت‌های دیجیتال پرهزینه و کابل‌های مسی حذف شده و با یک لینک منطقی و مجازی جایگزین می‌شوند. تبادل سیگنالینگ و کنترل تماس از طریق پروتکل SIP و انتقال مستقیم فایل‌های صوتی از طریق پروتکل RTP (پروتکل انتقال بیدرنگ) انجام می‌گیرد.

ویژگی‌های برجسته و بنیادین یک ساختار سیپ ترانک عبارتند از:

• قابلیت ارتقای نامحدود (Scalability): اگر سازمانی با خطوط سنتی قصد داشت ظرفیت تماس هم‌زمان خود را از ۳۰ تماس به ۶۰ تماس برساند، باید ماه‌ها منتظر زیرساخت مخابرات و کابل‌کشی جدید می‌ماند. در سیپ ترانک، تغییر ظرفیت کانال‌ها به صورت آنی و تنها با ارتقای لایسنس نرم‌افزاری در سمت ارائه‌دهنده صورت می‌گیرد.
• پشتیبانی از فناوری شماره‌های مستقیم داخلی (DID): سیپ ترانک به شرکت‌ها اجازه می‌دهد به سادگی صدها شماره مستقیم برای کارمندان یا بخش‌های مختلف تعریف کنند، بدون اینکه نیاز باشد برای تک‌تک آن‌ها خطوط فیزیکی جداگانه بخرند.
• حفظ امنیت از طریق SBC: در ارتباطات سیپ ترانک، دستگاه یا نرم‌افزاری امنیتی به نام کنترل‌کننده مرزی نشست (Session Border Controller یا SBC) قرار می‌گیرد که مانند یک فایروال اختصاصی از نفوذ به بسته‌های صوتی، کلاهبرداری‌های تلفنی (Toll Fraud) و حملات محروم‌سازی سرویس (DoS) محافظت می‌کند.

به گزارش وبلاگ تخصصی مخابرات نسل جدید RTC League:

سیپ ترانک (SIP Trunk) یک خط تلفن مجازی است که مرکز تلفن (PBX) را بر بستر اتصال IP به شبکه تلفن شهری متصل می‌کند و چندین تماس هم‌زمان را بدون نیاز به کابل‌کشی سنتی انتقال می‌دهد.

تفاوت کاربرد SIP Phone و SIP Trunk

درک دقیق تفاوت کاربرد این دو ابزار به لایه عملکردی آن‌ها در معماری شبکه بازمی‌گردد:

• کاربرد سیپ فون: این ابزار در لایه کاربر نهایی (Endpoint Layer) قرار دارد و تعامل انسان با شبکه را امکان‌پذیر می‌سازد. کارمند با استفاده از سیپ فون اقدام به شماره‌گیری، نگه داشتن تماس (Hold)، انتقال تماس به داخلی دیگر (Call Transfer)، پاسخ‌گویی به بوق آزاد، تنظیم پاسخ صوتی و ایجاد کنفرانس‌های گروهی می‌کند. سیپ فون هویت یک داخلی درون‌سازمانی (مثلاً داخلی ۱۰۲) را شکل می‌دهد و بدون وجود یک ابزار پایانی مانند آن، تماسی از سمت انسان قابل شنیدن، هدایت و ثبت نخواهد بود.
• کاربرد سیپ ترانک: این سرویس در لایه هسته و زیرساخت ترانزیت (Infrastructure Layer) فعالیت می‌کند و پل ارتباطی بین شرکت و شبکه بیرونی است. سیپ ترانک به صورت مستقل به گوش کاربر متصل نمی‌شود، بلکه کار انتقال دسته‌جمعی ترافیک صوتی را انجام می‌دهد. وقتی مشترکی خارج از شرکت شماره تماس رسمی شرکت را می‌گیرد، سیپ ترانک درخواست تماس را از اپراتور گرفته و آن را به PBX سازمان می‌رساند. عکس این فرایند نیز صادق است؛ هر زمان کارمندی بخواهد با یک تلفن همراه یا خط ثابت شهری تماس بگیرد، سیپ ترانک این تماس خروجی را از سرور تحویل گرفته و وارد چرخه مخابراتی کشور می‌کند.

اگر یک سامانه تأمین آب شهری را در نظر بگیرید، سیپ فون دقیقاً مانند شیر و سرریز آب است که در اتاق کاربر نصب شده و از آن استفاده می‌شود؛ اما سیپ ترانک همان لوله اصلی قطور، مقاوم و مجازی زیرزمینی است که آب را از ایستگاه مرکزی به ورودی ساختمان انتقال می‌دهد.

مقایسه سیپ فون و سیپ ترانک

جدول زیر جزئیات فنی و عملیاتی تفاوت‌های این دو فناوری را در پیاده‌سازی سیستم تلفنی VoIP بررسی می‌کند:

سوالات متداول